Aan de noordkant van Zandvoort houdt de bebouwing op en begint een duingebied dat doorloopt tot aan IJmuiden. Nationaal Park Zuid-Kennemerland is een van de grotere aaneengesloten natuurgebieden van Noord-Holland en het begint letterlijk aan de rand van het dorp. Voor Zandvoorters is het de achtertuin.
Wat voor landschap het is
Je loopt er door open duin met stuivend zand, door duinvalleien die in het voorjaar vol bloeien, langs struweel en door stukken bos die verder van zee zijn aangeplant. Binnen een half uur wandelen verandert het landschap meerdere keren van karakter. Dat is precies wat het gebied zo aantrekkelijk maakt, want elke route ziet er anders uit.
Vanuit Zandvoort het gebied in
Vanaf het noorden van het dorp loop of fiets je zo het duin in. De doorgaande weg door de duinen richting Bloemendaal en Overveen is de bekendste route, met parkeerplaatsen en ingangen onderweg. Vanuit het dorp heb je de auto niet nodig, want de rand van het gebied ligt op fietsafstand van elke Zandvoortse straat.
De dieren
- Wisenten in een afgesloten deel van het duin, waar een route doorheen loopt in het rustige seizoen.
- Schotse hooglanders en konikpaarden die het landschap open houden.
- Reeën, vossen en konijnen, vooral zichtbaar in de vroege ochtend en de schemer.
- Vogels in grote aantallen, want de kust is een belangrijke trekroute.
De wisenten
In een deel van het duin lopen wisenten, de Europese bizon, als natuurlijke beheerders van het landschap. Ze houden het duin open door te grazen, te schuren en zand om te woelen. Er loopt een route door hun gebied die alleen in een deel van het jaar open is, buiten de periode waarin de dieren met kalveren lopen. Het is een van de weinige plekken in Nederland waar je ze in het wild kunt tegenkomen.
Wandelen en fietsen
Er liggen gemarkeerde routes van kort tot lang, en je kunt ze combineren met een stuk strand voor een rondje van duin naar zee en terug. Fietsen kan alleen op de aangegeven paden, want het duin is kwetsbaar. Wie een lange dag wil, loopt vanuit Zandvoort naar Bloemendaal en neemt de bus of de fiets terug.
De regels
Het gebied is beschermde natuur en dat betekent een paar duidelijke afspraken. Blijf op de paden, houd honden aan de lijn of laat ze thuis waar dat verplicht is, laat geen afval achter en maak geen vuur. Dat laatste is in een droog duin geen formaliteit maar levensgevaarlijk, want een duinbrand is hier binnen minuten onbeheersbaar.
Het beste moment
Vroeg in de ochtend zie je de meeste dieren en heb je het gebied vrijwel voor jezelf. In het voorjaar bloeien de duinvalleien en klinkt het duin vol vogels. In het najaar krijgt het landschap kleur en is het licht op zijn mooist. Een zomerse zondagmiddag is het drukste moment, precies wanneer je het gebied niet op zijn best ziet.
Wat je meeneemt
Water, want er zijn geen voorzieningen in het gebied. Stevige schoenen, want los zand loopt zwaarder dan je denkt. Een windjack, ook op een warme dag, en zonbescherming, want in het open duin is nauwelijks schaduw. En een kaart of een route op je telefoon, want de paden lijken op elkaar en het duin is groter dan het vanaf de weg oogt.
Het beheer
Het gebied wordt beheerd door verschillende natuurorganisaties samen, en het is aangewezen als beschermd natuurgebied binnen het Europese netwerk. Dat betekent dat er strenge eisen gelden voor alles wat eromheen gebeurt, van bouwplannen tot evenementen. Voor Zandvoort is dat een terugkerend thema, want dorp, circuit en duin liggen hier vlak tegen elkaar aan.
Van duin naar strand
De mooiste routes combineren duin en kust. Je loopt door het open duin naar het noorden en komt via een doorgang op het strand uit, waarna je over het zand terugloopt naar het dorp. Zo zie je in een rondje van twee uur het volledige landschap van deze kust, van stuivend zand tot vloedlijn.
